Ο Ιησούς Χριστός και η νηστεία

Γράφει ο

Πλούταρχος Πάστρας

ploutarxos19@gmail.com

  Προτού αναφερθούμε στη διδασκαλία του Χριστού, ας μνημονεύσουμε δύο ιερές μορφές για τις οποίες ομιλούν τα Ευαγγέλια στα πρώτα κεφάλαια τους και οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως πρότυπα νηστευτών. Η μία είναι η προφήτης Άννα, κόρη του Φανουήλ από τη φυλή Ασήρ, η οποία μαζί με τον δίκαιο Συμεών υποδέχθηκε στο ναό τον Κύριο τεσσαρακονθήμερο βρέφος. Γι' αυτήν, λοιπόν, ο ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρει ότι <<οὐκ ἀφίστατο ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ νηστείαις καὶ δεήσεσι λατρεύουσα νύκτα καὶ ἡμέραν τόν Θεόν>> (Λουκ. 2,36).
  Η άλλη μορφή είναι ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος. Η αυστηρότατη ζωή που διήγε (Ματθ. 3μ 1-4˙ Μάρκ. 1, 4-6) και το κήρυγμα του στην έρημο της Ιουδαίας αποτελούσαν ένα συγκλονιστικό προσκλητήριο προς τον λαό, να επιστρέψει κοντά στον Θεό δια μετανοίας και νηστείας.
  Και ερχόμαστε στο πρόσωπο του Κυρίου μας. Δύο είναι τα ουσιώδη στοιχεία που διασώζουν τα ιερά Ευαγγέλια και τα οποία προσδιορίζουν τη στάση του Χριστού απέναντι στο θεσμό της νηστείας, έναν θεσμό που κατείχε ιδιαίτερη σημασία στη θρησκευτική συνείδηση των ομοεθνών Του. Το πρώτο είναι το προσωπικό Του παράδειγμα και το δεύτερο η διδασκαλία Του για τη νηστεία που περιέλαβε στην επί του Όρους ομιλία Του.
  Όταν ο Κύριος έμελλε να εξέλθει στο δημόσιο έργο Του οδηγήθηκε υπό του Αγίου Πνεύματος στην έρημο <<καὶ νηστεύσας ἡμέρας τεσσεράκοντα καὶ νύκτας τεσσεράκοντα ὕστερον ἐπείνασε>> (Ματθ. 4, 1-2). Με την τεσσαρακονθήμερη νηστεία  - κατά την οποία, όπως γράφει ο ιερός Λουκάς, <<οὐκ ἔφαγεν οὐδὲν ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις>> (Λουκ. 4,2) - και την προσευχή προετοιμάστηκε για τη δημόσια δράση Του. Και με τον τρόπο αυτόν όχι απλώς επικύρωσε το νόμο της νηστείας, αλλά μας κληροδότησε και το προσωπικό Του παράδειγμα για να το ακολουθούμε.
  Όπως και άλλα στοιχεία του θρησκευτικού βίου των Ισραηλιτών, έτσι και η νηστεία κατά την εποχή του Κυρίου είχε εκπέσει σε έναν τύπο χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο και πραγματική αξία. Οι Φαρισαίοι, λόγου χάριν, εκτός από τις καθιερωμένες ετήσιες νηστείες, νήστευαν <<δίς του Σαββάτου>> (Λουκ. 18,12), δηλαδή δύο φορές την εβδομάδα. Και νήστευαν τυπολατρικά, για επίδειξη˙ <<ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις νηστεύοντες>>, καθώς επεσήμανε ο ίδιος ο Κύριος (Ματθ. 6,16).
  Ο Χριστός απορρίπτει μια τέτοια νηστεία και στην επί του Όρους ομιλία Του (Ματθ. 6, 16-18) καθορίζει ποια είναι η αληθινή και ευάρεστη ενώπιον του Θεού νηστεία. Διδάσκει ο Κύριος:
<<῞Οταν νηστεύετε, νὰ μὴ γίνεστε σκυθρωποί, ὅπως οἱ ὑποκριτές, ποὺ παραμορφώνουν τὴν ὄψη τους γιὰ νὰ δείξουν στοὺς ἀνθρώπους πὼς νηστεύουν. Σᾶς βεβαιώνω πὼς ἔτσι ἔχουν κιόλας λάβει τὴν ἀνταμοιβή τους. ᾿Εσύ, ἀντίθετα, ὅταν νηστεύεις, περιποιήσου τὰ μαλλιά σου καὶ νίψε τὸ πρόσωπό σου, γιὰ νὰ μὴ φανεῖ στοὺς ἀνθρώπους ἡ νηστεία σου, ἀλλὰ στὸν Πατέρα σου, ποὺ βλέπει τὶς κρυφὲς πράξεις· καὶ ὁ Πατέρας σου, ποὺ βλέπει τὶς κρυφὲς πράξεις, θὰ σοῦ τὸ ἀνταποδώσει φανερά.>>.
  Τη δύναμη της νηστείας να εκδιώκει ακόμη και δαιμόνια και την ίση αξία της με την προσευχή, μας αποκαλύπτει και ο λόγος εκείνος του Χριστού, που είπε προς τους μαθητές Του, όταν αυτοί τον ρώτησαν γιατί δεν μπόρεσαν να θεραπεύσουν τον σεληνιαζόμενο εκείνο νέο : <<Τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ>> (Μαρκ. 9,29).
  Οι τρεις συνοπτικοί Ευαγγελιστές μας διέδωσαν και μιαν άλλη διδασκαλία του Κυρίου που αναφέρεται στη νηστεία (Ματθ. 9, 14-15˙ Μάρκ. 2, 18-20˙ Λουκ. 5, 33-35). Κι εδώ ο Χριστός όχι μόνο αποδέχεται τη νηστεία αλλά και προεξαγγέλλει την αναγκαιότητα της για του μαθητές Του μετά την Ανάληψή Του. Και ο λόγος αυτός του Κυρίου, καθώς μας αναφέρει το βιβλίο των Πράξεων, βλέπουμε να πραγματοποιείται στη ζωή των αποστόλων Του καιτων πρώτων χριστιανών (Πράξ. 13,  2-3˙ 14,23).